Литва және оның тарихы туралы 27 қызықты деректер

Еуропа құрлығы әртүрлі мәдениеттер мен тарихи ескерткіштерге бай аймақтарға ие. Балтика теңізінің жағалауында орналасқан шағын мемлекет өзінің ерекше мұрасы мен ұлттық рухы арқылы ерекшеленеді. Бұл ел ғасырлар бойы әртүрлі мемлекеттермен шекаралас болып, күрделі тарихи жолдан өтті. Литва өз тілін, діни сенімдерін және ұлттық дәстүрлерін сақтай отырып, заманауи Еуропа қауымдастығының белсенді мүшесіне айналды. Оның тарихында патшалық шекаралардың кеңеюінен бастап, тәуелсіздікті қайта қалпына келтіруге дейінгі көптеген қызықты оқиғалар бар. Бұл мақалада Литва елінің мәдениеті мен тарихын ашатын жетіміз жеті қызықты факт ұсынылады.

1. Он бесінші ғасырда Великое княжество Литовское Еуропаның ең ірі мемлекетіне айналды. Оның аумағы Балтика теңізінен басталып, Қара теңізге дейін созылған.
2. Литва тілі индоевропалық тілдер отбасындағы ең ежелгі тілдердің бірі болып табылады. Ол санскрит сияқты ежелгі тілдермен ұқсастық көрсететін грамматикалық ерекшеліктерге ие.
3. Бұл ел Еуропадағы соңғы паган мемлекеті болып қала берді. Ресми түрде христиан діні тек 1387 жылы кіргізілді.
4. 1385 жылы Крево униясы жасалып, Литва мен Польша арасында династиялық одақ құрылды. Бұл келісім кейінірек Речь Посполитаяның құрылуына негіз болды.
5. 1410 жылғы 15 шілдеде Грюнвальд шайқасы өткен. Біріккен литва-поляк әскерлері Тевтон орденін жеңіп, аймақтағы күш балансын өзгертті.
6. Вильнюс қаласының негізін қалаушы Гедиминас хан есінде темір қасқыр көрген. Бұл түс кеңестер оны қала салуға үндеу деп түсіндірді.
7. Литва тіліндегі алғашқы кітап 1547 жылы басылып шықты. Оның авторы Мартиньш Мажвидас болып, ол ұлттық жазу дәстүрін дамытуға үлес қосты.
8. Речь Посполитаның үш рет бөлінуі нәтижесінде мемлекет тәуелсіздігін жоғалтты. Он сегізінші ғасырдың соңында бұл аймақтар Ресей империясының құрамына енді.
9. 1831 және 1863 жылдардағы көтерілістер Ресей билігіне қарсы бағытталған еді. Бұл оқиғалар халықтың бостандыққа деген талпынысын көрсетті.
10. Он тоғызыншы ғасырда Ресей билігі латын әліпбиіндегі басылымдарды тыйым салды. Бұл шара кітап тасушылар мен жасырын мектептердің пайда болуына әкелді.
11. 1918 жылғы 16 ақпанда тәуелсіздік туралы Акт қабылданды. Бұл құжат ұзақ мерзімдік тәуелсіздіксіздіктен кейін мемлекеттік егемендікті қалпына келтірді.
12. Екі дүниежүзілік соғыс арасындағы кезеңде Вильнюс Польша қолында болды. Сондықтан уақытша астана ретінде Каунас қаласы таңдалды.
13. Каунас сол кезде мәдени және әкімшілік орталыққа айналды. Қалада университеттер, театрлар ашылып, ғылым мен өнер дамыды.
14. 1940 жылы Кеңес Одағы бұл аумақты оккупациялады. Бұл оқиға Литваның кеңестік кезеңінің басталуын білдірді.
15. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аймақ нацистік Германияның оккупациясына ұшырады. Көптеген азаматтар Холокост пен репрессиялар құрбаны болды.
16. Соғыстан кейін «орман ағалары» деп аталатын партизандар кеңес билігіне қарсы күрес жүргізді. Олардың қарсылық қозғалысы елуінші жылдардың басына дейін созылды.
17. Сексенінші жылдардың аяғында өткен ән революциясы тәуелсіздікті қалпына келтіруге жол ашты. Жаппай хорлар бейбіт қарсылықтың белгісіне айналды.
18. 1989 жылғы 23 тамызда Балтика жолы атаулы адамдар тізбегі құрылды. Бұл тізбек Таллиннен Вильнюсқа дейін созылып, үш балтық елінің бірлігін білдірді.
19. 2004 жылы ел Еуропа Одағы мен НАТО-ға мүше болды. Бұл шара оның халықаралық мәртебесін нығайтты.
20. 2015 жылы ел ресми ақша бірлігі ретінде еуроны енгізді. Бұл қадам ЕО-ның экономикалық жүйесіне толық кіруді білдірді.
21. Бұл елде баскетбол ұлттық спорт түрі болып табылады. Ұлттық құрама халықаралық жарыстарда жиі жетістікке жетеді.
22. Шяуляй қаласы маңындағы Крестер тауы жыл сайын мыңдаған саяхатшыларды қабылдайды. Бұл жер ұлттық қарсылық пен руханилықтың белгісіне айналған.
23. Гальве көлінің аралында орналасқан Тракай қамалы готикалық сәулет өнерінің ескерткіші. Он төртінші ғасырда салынған бұл қамал күні бүгінге дейін сақталған.
24. Балтика жағалауында янтарь кен орындары мол кездеседі. Бұл «күн тасы» деп аталатын минерал ежелден белгілі.
25. Литва халық әндері – сутартинес ЮНЕСКО-ның әлемдік мұра тізіміне енгізілген. Олардың ерекше көп дауыстылығы ежелгі дәстүрлерді сақтағанын көрсетеді.
26. «Цеппелин» атанған дәстүрлі тағам картоп қамырынан жасалады. Оның пішіні дирижабльге ұқсас болғандықтан мұндай атау алған.
27. Қазіргі Литва цифрлық технологияларды белсенді дамытуда. Вильнюста негізделген Vinted компаниясы халықаралық деңгейде танымал болып келеді.

Литва тарихы ұлттық мәдениетті сақтау мен заманауи дамуды үйлестірудің үлгісі болып табылады. Бұл ел тәуелсіздікке деген ұмтылысы мен тарихи сындарға төзімділігі арқылы ерекшеленеді. Оның тәжірибесі бостандықтың құндылығы мен ұлттық бірліктің маңыздылығын еске салады. Литва мәдениеті Еуропа мұрасының ажырамас бөлігі ретінде әлемге танылуда.