Неліктен ежелгі пирамидалар әлі құлаған жоқ?

Мыңдаған жыл бұрын салынған ғимараттардың көпшілігі біздің заманымызға жетпей жойылып кеткен. Табиғи апаттар, климаттық әсерлер және адам әрекеті ежелгі құрылыстарды біртіндеп бұзды. Осындай жағдайда пирамидалардың бүгінге дейін сақталуы ерекше құбылыс ретінде қабылданады. Бұл алып нысандар өркениеттердің ауысуын, соғыстарды және технологиялық өзгерістерді бастан өткерді. Олардың беріктігінің себептерін түсіну үшін құрылыс тәсілдерін, материалдарды және қоршаған ортаны кешенді түрде қарастыру қажет.

Пішіннің ерекшелігі және салмақтың бөлінуі

Пирамидалардың тұрақтылығы ең алдымен олардың геометриялық пішінімен байланысты. Үшбұрышты қима салмақты біркелкі таратып, негізгі қысымды төмен қарай бағыттайды. Мұндай құрылым құлау қаупін едәуір азайтады.

Бұл ерекшеліктің маңызын түсіну үшін әлсіз тұстардың аз болатынын ескерген жөн.

• кең табан төменгі қабаттарға түсетін қысымды азайтады;
• көлбеу қырлар салмақты шоғырландырмай таратады;
• биік тік қабырғалардың болмауы жарылу қаупін төмендетеді;
• симметрия сыртқы әсерлерге төзімділікті арттырады.

Соңғы тармақ ерекше мәнге ие, себебі тепе-теңдік әлсіз жер сілкіністеріне қарсы тұруға мүмкіндік береді.

Құрылыс материалдарының сапасы

Көне шеберлер уақытқа төзімді тас жыныстарын пайдаланған. Құрылыста әктас, гранит және базальт кең қолданылды. Бұл материалдар ұзақ мерзім бойы бұзылмай сақталу қасиетімен ерекшеленеді.

1. Әктас өңдеуге салыстырмалы түрде жеңіл болды және тығыз қалау жасауға мүмкіндік берді. Тастардың дәл келтірілуі ылғалдың ішке енуін шектеді. Соның арқасында қабаттар берік сақталды.
2. Гранит ең үлкен жүктеме түсетін бөліктерде қолданылды. Бұл жыныс қысымға өте төзімді. Оның беріктігі құрылымның тұрақтылығын күшейтті.
3. Базальт қаптау немесе еден жасау үшін пайдаланылды. Материал температура айырмашылығына жақсы бейімделеді. Сондықтан ұзақ уақыт бойы пішінін жоғалтпайды.

Осындай жыныстардың үйлесімі технологиялық ыңғайлылық пен сенімділікті қамтамасыз етті.

Құрылыстың дәлдігі және инженерлік шеберлік

Материалдармен қатар ұйымдастыру деңгейі де шешуші рөл атқарды. Құрылысшылар геометрия мен тәжірибелік механиканы жақсы меңгерген. Кез келген қате бүкіл нысанның тағдырына әсер етуі мүмкін еді.

Кәсіби білім ұрпақтан ұрпаққа беріліп отырды, бұл сапаны тұрақты деңгейде ұстауға көмектесті.

• блоктар арасындағы саңылаулар барынша азайтылды;
• қабаттар дәл өлшеммен тегістелді;
• салмақ алдын ала есептелді;
• құрылыс кезеңдері қатаң сақталды.

Нәтижесінде пирамида жеке бөліктер жиынтығы емес, біртұтас жүйе ретінде жұмыс істеді.

Климаттық жағдайлардың қолайлығы

Пирамидалар орналасқан аймақтардың табиғи ортасы да олардың сақталуына ықпал етті. Құрғақ климат тас жыныстарының мүжілуін баяулатады. Жауын-шашынның аз болуы қалау құрылымын судың әсерінен қорғайды.

1. Төмен ылғалдылық эрозия қаупін азайтады. Тас үнемі суланып, қайта кебу жағдайына ұшырамайды.
2. Температураның сирек ауытқуы жарықтардың пайда болуын шектейді. Материалдың кеңеюі мен сығылуы әлсіз деңгейде өтеді.
3. Өсімдіктердің аздығы тамыр арқылы бұзылуды болдырмайды. Топырақтың шектеулі болуы биологиялық әсерді төмендетеді.

Осындай орта көне құрылыстар үшін табиғи қорғаныс қызметін атқарды.

Адамның шектеулі араласуы

Ұзақ уақыт бойы пирамидалар белсенді пайдаланылмады. Олар қайта салынған жоқ және жаңа мақсаттарға бейімделмеді. Бұл бастапқы құрылымды сақтауға мүмкіндік берді.

Қазіргі кезеңде мамандардың басты міндеті өзгерту емес, қорғау болып отыр.

• көне дәуірде қайта құрудың аз болуы;
• ауыр үстеме құрылымдардың салынбауы;
• кейінгі кезеңдердегі құрметпен қарау;
• негізгі аймақтарға шектеулі қолжетімділік.

Осының бәрі антропогендік қысымды төмендетіп, ұзақ мерзімді сақталуға жағдай жасады.

Пирамидалардың беріктігі бірнеше фактордың үйлесуінен туындайды. Дәл инженерлік есеп, дұрыс таңдалған материалдар және қолайлы орта бұл нысандарды ғасырлар бойы сақтап қалды. Олардың құрылымы қысқа мерзімге емес, ұзақ уақытқа арналғанын көрсетеді. Табиғи жағдайлар мен тарихи үдерістер бұл нәтижені толықтырды. Соның арқасында пирамидалар көне өркениеттердің білім деңгейін дәлелдейтін сирек ескерткішке айналды.