InfoRadar
Мазмұны
Жер шарының өткені тіршіліктің пайда болуы мен дамуына қатысты сан алуан құпияларды сақтап келеді. Сол дәуірлердің ізі толық жоғалып кеткен жоқ, олар жыныстар қабатында, қазба қалдықтарда және тасқа айналған іздерде көрініс тапқан. Ғылыми әдістердің көмегімен адамзатқа дейінгі әлемнің бейнесін қайта құрастыруға мүмкіндік бар. Бұл бағытта көне организмдерді зерттейтін ғылым ерекше рөл атқарады. Ол биосфераның миллиондаған жылдар бойы қалай өзгергенін түсінуге жол ашады.
Зерттеудің негізгі саласы
Палеонтология әртүрлі геологиялық кезеңдерде өмір сүрген тірі ағзалардың қазба қалдықтарын қарастырады. Мұндай материалдарға сүйектер, тістер, қабыршақтар және тіршілік әрекетінің іздері жатады. Осындай деректер арқылы организмдердің сыртқы пішіні мен өмір сүру ортасы анықталады. Жиналған мәліметтер эволюциялық үдерістерді қалпына келтіруге мүмкіндік береді.
Қазба жануарлар мен өсімдіктер
Бұл ғылым саласындағы маңызды бағыттардың бірі көне фауна мен флораны зерттеуге арналған. Мұндай талдау климат пен табиғи жағдайлардың әсерінен түрлердің қалай өзгергенін көрсетуге көмектеседі. Ірі жойылып кеткен жануарлардың қалдықтарына ерекше мән беріледі, себебі олар жақсы сақталады. Өсімдіктердің тасқа айналған бөліктері ежелгі атмосфера мен температуралық режим туралы ақпарат береді.
Нақты нысандарды қарастырмас бұрын, мамандар жұмыс істейтін материалдардың алуан түрлі екенін ескеру қажет. Әрбір табылған дерек өзіне тән тәсілді талап етеді.
- омыртқалы жануарлардың сүйектері, қаңқа құрылысы мен қозғалу тәсілін анықтауға мүмкіндік береді;
- тістер мен жақ сүйектері, қоректену ерекшеліктерін сипаттауға көмектеседі;
- жапырақтар мен сабақтардың іздері, бұрынғы өсімдіктер әлемін бейнелейді;
- шөгінді жыныстардағы белгілер, тірі ағзалардың мінез-құлқын көрсетеді.
Аталған элементтердің барлығы біріге отырып, жойылып кеткен экожүйелердің толық көрінісін қалыптастырады.
Көне организмдердің тіршілік белгілері
Зерттеу нысанына тек ағзалардың өзі ғана емес, олардың тіршілік әрекетінің іздері де кіреді. Оларға індер, аяқ таңбалары, жұмыртқа салынған орындар сияқты жанама белгілер жатады. Мұндай деректер әлеуметтік байланыстар мен өмір сүру тәсілдерін түсінуге көмектеседі. Мысалы, бір бағытта орналасқан іздер жануарлардың топ болып қозғалғанын көрсетуі мүмкін.
Осындай нысандармен жұмыс істеу жоғары дәлдікті талап етеді. Қате түсіндіру көне тіршілік туралы жаңсақ тұжырымдарға әкелуі ықтимал.
Эволюция және ортаның өзгеруі
Палеонтологтар тіршілік тарихындағы ірі өзгерістерді терең зерттейді. Жаппай жойылу кезеңдері, жаңа түрлердің пайда болуы және төтенше жағдайларға бейімделу негізгі назарда болады. Бұл мәліметтер кейбір организмдердің не себепті жоғалып, басқаларының қалай дамығанын түсіндіреді. Климаттың күрт ауысқан уақыттары ерекше құнды саналады.
Жалпы қорытынды жасамас бұрын, зерттеушілер әртүрлі аймақтардан алынған деректерді салыстырады. Мұндай тәсіл жаһандық заңдылықтарды анықтауға мүмкіндік береді.
- Жыныстар қабаттарының ретін талдау табылған қалдықтардың жасын және өзара байланысын анықтайды.
- Анатомиялық белгілерді салыстыру түрлер арасындағы туыстық деңгейін көрсетеді.
- Породалардың химиялық құрамын зерттеу көне ортаның жағдайын сипаттайды.
Бұл кезеңдердің әрқайсысы алдыңғысын толықтырып, қалпына келтірудің дәлдігін арттырады.
Басқа ғылымдармен байланысы
Палеонтология геология, биология және климатологиямен тығыз қарым-қатынаста дамиды. Ортақ зерттеулер Жердегі үдерістерді тереңірек түсінуге жағдай жасайды. Мәселен, ежелгі мұхиттар туралы деректер болашақ климаттық өзгерістерді болжауға көмектеседі. Осындай пәнаралық тәсіл ғылыми тұжырымдардың сенімділігін күшейтеді.
Қазіргі технологияларды қолдану да маңызды орын алады. Компьютерлік томография мен сандық модельдеу нәзік үлгілерді бүлдірмей зерттеуге мүмкіндік береді.
Көне тіршілікті зерттеу Жер тарихын үздіксіз өзгерістер тізбегі ретінде көруге жол ашады. Мұндай білім адамзаттың планетадағы орнын тереңірек түсінуге көмектеседі. Бұрынғы апаттар мен бейімделу жолдарын білу болашақ сценарийлерді болжауға негіз болады. Сондықтан палеонтологтардың еңбегі ғылым үшін әрдайым өзекті әрі маңызды болып қала береді.
