Бір адам жылына қанша килограмм қоқыс шығарады?

Күнделікті өмір байқалмайтын із қалдырады, ал ол көбіне назардан тыс қалады. Сатып алу, тамақтану, тұрмыс пен демалыс барысында қалдықтар біртіндеп жиналады. Уақыт өте келе олардың көлемі күткеннен әлдеқайда үлкен болатыны анықталады. Мәселенің ауқымы жылдық мөлшерді есептегенде айқын көрінеді. Осындай деректер жеке жауапкершілік пен ортақ салдар туралы ойлануға жетелейді.

Әлемдегі орташа көрсеткіштер

Бір адамға шаққандағы қалдық көлемі аймаққа байланысты қатты өзгереді. Экономикалық даму деңгейі, өмір салты және инфрақұрылым бұл көрсеткішке тікелей әсер етеді. Ғаламшар бойынша орта есеппен бір тұрғын жылына жүздеген килограмм қоқыс қалдырады.

Жалпы бағалаулар мынадай деңгейлерді көрсетеді:

• дамыған елдер тұрғындары жылына 400–700 килограмм аралығында қалдық шығарады;
• табысы орташа мемлекеттерде бұл сан шамамен 250–400 килограммды құрайды;
• ең кедей аймақтарда көрсеткіш көбіне 150 килограммнан аспайды.

Айырмашылық тұтыну деңгейімен және бір реттік өнімдердің қолжетімділігімен түсіндіріледі. Қаптама аз пайдаланылатын жерлерде көлем төмен болады. Дегенмен тұрмыс жақсарған сайын қоқыс мөлшері де арта түседі.

Жеке қалдық көлемі неден құралады

Жыл бойындағы қоқыс көптеген ұсақ көздерден жиналады. Адам олардың әрқайсысын бөлек байқамайды, бірақ жиынтығы айтарлықтай салмақ береді. Тұрмыстық әдеттердің әсері ерекше сезіледі.

Негізгі құрамдас бөліктері мыналар:

• тағамды дайындау мен сақтау кезінде қалған қалдықтар;
• күнделікті тауарлардан шыққан қаптама;
• тозған немесе сынған бұйымдар.

Әр элемент біртіндеп жиналады. Бір апта ішінде көлем аз көрінеді. Ал он екі ай өткенде нәтиже тіпті бір отбасы үшін де елеулі болады.

Уақыт өте көрсеткіштің өсу себептері

Қазіргі қоғам жедел тұтынуға негізделген. Өндірушілер тауарды жиі ауыстыруға бағытталады. Бұл жағдай қалдық санының көбеюіне тікелей ықпал етеді.

Өсу бірнеше фактор арқылы түсіндіріледі:

1. Бір реттік өнімдердің кең таралуы. Ыңғайлылық ұзақ қызмет етуге қарағанда басымдыққа ие. Мұндай заттар тез қоқысқа айналады.
2. Бұйымдардың қызмет мерзімінің қысқаруы. Киім мен техника жөнделгеннен гөрі жиі ауыстырылады. Экономика жаңартуды ынталандырады.
3. Қалалану және тамақтану үлгісінің өзгеруі. Дайын тағам көбірек қаптаманы талап етеді. Үй қалдықтары әртараптана түседі.

Бұл үрдістер қатар жүреді. Соның салдарынан тұрғын саны өзгермесе де жалпы көлем өседі.

Елдер мен қалалар арасындағы айырмашылық

Бір мемлекеттің ішінде де көрсеткіштер әртүрлі болуы мүмкін. Үлкен қалалар мен ауылдық жерлерде өмір салты өзгеше. Бұл статистикадан айқын байқалады.

Қалалық ортада әдетте мынадай жағдайлар кездеседі:

• жеткізу қызметтері мен дүкендерге байланысты қаптаманың көп болуы;
• пластик пен қағаздың үлесінің жоғары болуы;
• органикалық қалдықтарды компосттау қиындығы.

Ауылдық жерлерде қалдықтың бір бөлігі қайта пайдаланылады. Тағам қалдықтары мал азығына немесе тыңайтқышқа айналады. Мұндай тәжірибелер жалпы салмақты азайтады.

Бір адам қоқыс көлемін қалай азайта алады

Жаһандық мәселе аясында жеке үлес те маңызды. Күнделікті әдеттерді сәл өзгерту жылдық көрсеткішті ондаған килограммға қысқартуы мүмкін. Бұл үшін жүйелі көзқарас қажет.

Ең тиімді қадамдар мынадай:

1. Тауарды саналы таңдау. Артық қаптамасы жоқ өнім алу қалдықты азайтады. Бұл әсіресе тұрақты сатып алуда байқалады.
2. Заттарды қайта пайдалану. Ыдыстар, сөмкелер және бөтелкелер бір реттік қолданудан ұзақ қызмет етеді. Мұндай тәсіл баламаларға деген сұранысты төмендетеді.
3. Сұрыптау және қайта өңдеу. Қалдықтарды бөлу материалдардың бір бөлігін айналымға қайтарады. Бұл полигондарға түсетін жүктемені азайтады.

Әр әрекет жеке алғанда мардымсыз көрінуі мүмкін. Алайда олардың жиынтығы нақты нәтиже береді. Бір жыл ішінде айырмашылық айқын сезіледі.

Жеке көлемді есептеудің маңызы

Килограммды есептеу тұтынуға деген көзқарасты өзгертеді. Абстрактілі тонна нақты санға айналады. Бұл жауапкершілік сезімін күшейтеді.

Өз үлесін түсіну:

• сатып алу мен қалдық арасындағы байланысты көрсетуге көмектеседі;
• орнықты шешімдерді іздеуге ынталандырады;
• экологиялық ойлауды қалыптастырады.

Адам мәселені жеке деңгейде ұққанда, өзгеріс енгізу оңайырақ болады. Сандық деректер статистикадан шығып, күнделікті таңдаудың бір бөлігіне айналады.

Орта есеппен бір адам жылына 150–700 килограмм қоқыс шығарады, бұл өмір сүру жағдайына байланысты. Бұл көлемдер күнделікті байқалмайтын әрекеттерден құралады. Тұтынудың өсуі мәселені өзекті ете түсуде. Дегенмен әр адамның шешімі жалпы нәтижеге әсер ете алады. Саналы көзқарас экологияны күнделікті өмір тәжірибесіне айналдырады.