InfoRadar
Кредиттік келісім – бұл қарыздың барлық шарттарын бекітетін негізгі құжат. Бірақ көптеген қарыз алушылар оны егжей-тегжейіне үңілмей, тек ауызша түсіндірмелерге сүйеніп қол қояды. Мұндай тәсіл болашақта күтпеген шығындарға және түсінбеушіліктерге әкелуі мүмкін. Осындай жағдайлардың алдын алу үшін келісімді дұрыс оқи білу және негізгі тармақтарға назар аудару қажет.
Келісімнің қай бөлімдеріне назар аудару керек?
Кредиттік келісім құрылымдалған ақпараттан тұрады, және қарыз алушы үшін қай бөлімдердің маңызды екенін түсіну қажет. Мәтін күрделі көрінгенімен, негізгі параметрлерді бөліп алып, тексеруге болады.
Төмендегі тармақтарға назар аударыңыз:
- кредит сомасы және қарыз валютасы;
- пайыздық мөлшерлеме және ЖТСМ;
- кредит мерзімі;
- төлем кестесі және ай сайынғы төлем мөлшері;
- комиссиялар мен қосымша төлемдердің болуы;
- мерзімінен бұрын өтеу шарттары;
- мерзімі өткен жағдайда жауапкершілік.
Осы параметрлердің әрқайсысы кредиттің жалпы құнына және оны өтеу ыңғайлылығына тікелей әсер етеді. Мысалы, номиналды мөлшерлеме мен ЖТСМ арасындағы айырмашылық нақты қаржылық жүктемені көрсетеді, ал мерзімінен бұрын өтеу шарттары артық төлемді азайтуға мүмкіндік береді.
Тек сандармен шектелмеу маңызды. Төлемдердің қалай қалыптасатынын және қарыз алушыға қандай міндеттемелер жүктелетінін де түсіну қажет. Қол қою алдында банктің ресми сайттарындағы қарыз шарттарымен алдын ала танысқан пайдалы. Мысалы, Bereke Bank сайтында кредит шарттары сипатталады, ал кредиттік калькулятор арқылы төлемдерді өз бетінше есептеуге болады. Бұл өнім параметрлері туралы жалпы түсінік алуға және келісімді оқуға дайындалуға көмектеседі.
Қандай тұжырымдарға ерекше назар аудару керек?
Кредиттік келісімде бірден түсінікті бола бермейтін заңдық тұжырымдар болуы мүмкін. Дәл осы тұжырымдар банкпен өзара әрекеттесу тәртібін анықтайды.
Ерекше назар аударуға тұрарлық тармақтар:
- пайыздардың есептелу тәртібі;
- мөлшерлеме немесе төлем кестесін өзгерту шарттары;
- мерзімі өткен жағдайда айыппұлдар мен өсімпұлдар;
- қосымша қызметтер және олардың құны;
- келісімді бұзу шарттары.
Бұл тармақтар жалпы шығындарға елеулі әсер етуі мүмкін. Мысалы, кейбір комиссиялар немесе ақылы қызметтер қарыз алушы назар аудармаса, автоматты түрде қосылып кетуі мүмкін.
Егер қандай да бір тұжырымдар түсініксіз болса, оларды қол қоймас бұрын нақтылап алған дұрыс. Банк қызметкері келісім шарттарын түсіндіріп, сұрақтарға жауап беруге міндетті.
Неге келісімді толық оқу маңызды?
Кредиттік келісімді оқу – өз қаржылық мүдделеріңізді қорғаудың негізгі құралы. Құжатқа қол қоя отырып, қарыз алушы оның барлық шарттарымен заңды түрде келіседі, ол олармен толық танысқан-таныспағанына қарамастан. Сондықтан бұл кезеңдегі формалды көзқарас немесе асығыстық жиі жағымсыз салдарға әкеледі.
Қол қоймас бұрын мәтінді мұқият оқып шығып, шарттарды менеджердің уәделерімен салыстырыңыз. Сұрақ қоюдан қорықпаңыз: түсініксіз кез келген тұжырым толық айқын болғанша түсіндірме талап етіңіз. Заңдық күші тек құжатта жазылған тармақтарға ғана ие екенін есте сақтаңыз. Қосымша 20–30 минут жұмсаған дұрыс, кейін күтпеген комиссиялармен немесе шарттармен бетпе-бет келгеннен гөрі. Сондай-ақ келісімнің көшірмесін сақтап қою ұсынылады, бұл кез келген уақытта бекітілген міндеттемелер мен шарттарға қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Мұндай тәсіл түсінбеушіліктердің алдын алып, банкпен өзара әрекеттесуді ашық етеді. Мысалы, Қазақстанда қарыз алушы мерзімінен бұрын өтеу комиссиясы немесе міндетті сақтандыру туралы тармаққа назар аудармаса, бұл жалпы шығындарды айтарлықтай арттыруы мүмкін. Құжатта көрсетілген шарттар ғана заңдық күшке ие екенін түсіну маңызды. Келісімді сауатты түрде зерттеу тәуекелдерді алдын ала бағалауға және кредитті түсінікті әрі басқарылатын қаржылық құралға айналдыруға көмектеседі.
