Франция туралы 39 қызықты деректер – сән және тарих елі

Еуропа адамзатқа көптеген ұлы өркениеттерді сыйлады, алайда санада ерекше орын алған мемлекеттер санаулы ғана. Солардың бірі – әлемдегі ең көп турист қабылдайтын елдердің бірі болып саналатын Франция. Ғасырлар бойы бұл ел философтарды, суретшілерді және саяхатшыларды өзіне тартып, мәдениет пен өнердің, саяси ойдың орталығына айналды. Франция – екі мың жылдан астам тарихы бар, бай мұраға ие мемлекет. Дәл осы жерде еркіндік пен теңдік идеялары қалыптасып, ұлы жазушылар мен сәулетшілер дүниеге келді, сондай-ақ жоғары асхананың эталоны қалыптасты. Импрессионизм, готикалық сәулет және парфюмерия өнері де осы елде пайда болып, бүкіл әлемге тарады. Төменде Францияны күтпеген қырларынан танытатын 39 қызықты дерек ұсынылады.

1. Франция – әлемдегі ең көп турист келетін ел: жыл сайын оны 89 миллионнан астам адам тамашалайды. Бұл көрсеткіш шамамен 68 миллион халқы бар ел тұрғындарының санынан да асып түседі.
2. Париждің басты символы саналатын Эйфель мұнарасы небәрі екі жыл ішінде – 1887 жылдан 1889 жылға дейін салынған. Бастапқыда оны 20 жылдан кейін бұзу жоспарланған, алайда ол радиоантенна ретінде маңызды болып шықты.
3. Француз тілі ұзақ уақыт бойы Еуропада дипломатия мен ақсүйектердің халықаралық тілі болған. Сондықтан «атташе», «протокол», «коммюнике» сияқты көптеген дипломатиялық терминдер француз тілінен шыққан.
4. Франция 1789 жылғы Ұлы революция кезінде қабылданған Адам және азамат құқықтарының декларациясын дүниеге әкелді. Бұл құжат көптеген заманауи демократиялық мемлекеттердің конституцияларына негіз болды.
5. Ел шарап өндіру бойынша әлемде бірінші орында: француз шарапшылары жыл сайын шамамен 7–8 миллиард бөтелке шығарады. Бордо, Бургундия және Шампань аймақтары өз өнімдерімен бүкіл әлемге танымал.
6. Лувр – әлемдегі ең ірі көркемөнер мұражайы: оның ауданы шамамен 72 735 шаршы метрді құрайды. Оның барлық экспонаттарын көру үшін бірнеше апта қажет болар еді.
7. Француз асханасы 2010 жылы ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұра тізіміне енгізілді. Мұнда тамақтану тек қажеттілік емес, адамдарды біріктіретін әлеуметтік рәсім ретінде қарастырылады.
8. Франция аумағында Еуропадағы ең көп ЮНЕСКО дүниежүзілік мұра нысандары орналасқан – 52 нысан. Олардың қатарында Мон-Сен-Мишель аббаттығы, Версаль сарайы және Луара аңғары бар.
9. Франция – ядролық держава: онда шамамен 290 ядролық оқтұмсық бар. Елдегі электр энергиясының шамамен 70 пайызы атом энергетикасы арқылы өндіріледі.
10. «Тур де Франс» веложарысы алғаш рет 1903 жылы өтті және бүгінде әлемдегі ең беделді спорттық жарыстардың бірі саналады. Оның ұзындығы шамамен 3 500 шақырым, ал бағыты жыл сайын өзгеріп отырады.
11. Париж әлемдік сән астанасы болып саналады: мұнда жылына екі рет жоғары сән апталықтары өтеді. «Шанель», «Диор», «Луи Виттон» сияқты атақты сән үйлері дәл осы қалада құрылған.
12. Францияда 18 әкімшілік аймақ бар, олардың бесеуі Еуропадан тыс орналасқан. Оларға Гваделупа, Мартиника, Француз Гвианасы, Реюньон және Майотта жатады.
13. Пастер, Кюри және Декарт – бұл ел берген ұлы ғалымдардың тек бір бөлігі ғана. Нобель сыйлығы лауреаттарының саны бойынша Франция алдыңғы қатарда.
14. Француз шетелдік легионы – әлемнің түкпір-түкпірінен еріктілерді қабылдайтын ерекше әскери құрылым. 1831 жылы құрылған бұл бөлімше бүгінгі күнге дейін элиталық әскер қатарында.
15. Елде 400-ден астам ірімшік түрі бар – бұл факт Шарль де Голльді де таңғалдырған. Ол мұндай көп ірімшік түрі бар елді қалай басқаруға болатынын әзілмен сұраған.
16. Версаль сарайы 50 жылдан астам уақыт бойы салынып, абсолюттік монархияның символына айналды. Людовик XIV оны ірі саяси орталыққа айналдырды.
17. Париж әлі күнге дейін парфюмерия өндірісінің әлемдік орталығы болып табылады: танымал иістердің жартысынан астамы осы жерде жасалған. Елдің оңтүстігіндегі Грасс қаласы әлемнің парфюмерия астанасы саналады.
18. Нью-Йорк портындағы Бостандық мүсінін француз халқы АҚШ-қа сыйға тартқан. Оны мүсінші Фредерик Огюст Бартольди жасаған.
19. Париж метросы – әлемдегі ең көне метролардың бірі: ол 1900 жылы ашылған. Қазіргі таңда онда 16 желі және 300-ден астам станция бар.
20. Кинематографияның отаны – Франция: 1895 жылы Люмьер ағайындылары алғашқы ақылы киносеансты өткізді. Олардың аппараты «синематограф» деп аталған.
21. Француз тілі 29 мемлекетте ресми тіл болып табылады және әлемде ағылшын тілінен кейінгі екінші орында. Бұл тілде шамамен 300 миллион адам сөйлейді.
22. Монблан – Батыс Еуропаның ең биік шыңы, оның биіктігі 4 807 метр. Ол Франция мен Италия шекарасында орналасқан.
23. Виктор Гюго, Оноре де Бальзак және Марсель Пруст өз шығармаларын дәл осы жерде жазған. Француз әдебиеті әлемдік мәдениетке зор әсер етті.
24. Франция аумағында Еуропадағы ең ұзын автожол туннелі – Монблан туннелі орналасқан. Оның ұзындығы шамамен 11,6 шақырым.
25. 1789 жылғы Француз революциясы билікті заң шығарушы, атқарушы және сот тармақтарына бөлу қағидатын енгізді. «Liberté, Égalité, Fraternité» ұраны бүгінге дейін сақталған.
26. Франция жыл сайын шамамен 1,5 миллион автомобиль шығарады. «Рено», «Пежо», «Ситроен» маркалары бүкіл әлемге танымал.
27. 14 шілде – француздардың басты ұлттық мерекесі, Бастилияны алу күні. Бұл күні Елисей алаңында салтанатты әскери шеру өтеді.
28. Канн қаласы жыл сайын әлемдік кино жұлдыздарын Канн кинофестиваліне жинайды. «Алтын пальма бұтағы» – ең жоғары марапат.
29. Нотр-Дам де Пари соборының құрылысы 1163 жылы басталып, шамамен 200 жылға созылған. 2019 жылғы өрттен кейін ол 2024 жылы қайта ашылды.
30. Мийо көпірі – әлемдегі ең биік автокөпір, оның тіреу биіктігі 343 метрге жетеді.
31. Нан француздардың өмірінде ерекше орын алады: багет арнайы рецепт бойынша дайындалады. Күн сайын шамамен 30 миллион багет тұтынылады.
32. Франция туы – көк, ақ және қызыл түсті тік жолақтардан тұратын триколор. Бұл ту көптеген елдерге үлгі болды.
33. Францияның жағалаулары суретшілерді де тартады: дәл осы жерде Моне, Сезанн және Ренуар жұмыс істеген. Импрессионизм осы елде пайда болды.
34. Парижде орналасқан LVMH компаниясы – әлемдегі ең ірі люкс брендтер тобы. Оның құрамында 75-тен астам бренд бар.
35. Луи Пастер мен Пьер Кюри медицина мен физиканың дамуына зор үлес қосты. Пастеризация және радиоактивтілікті зерттеу – соның мысалы.
36. Францияда табиғатты қорғау заңдары қатаң: ел аумағының шамамен 25 пайызы қорғалатын аймақтардан тұрады.
37. Париждегі Пале-Рояль сарайы революциялық идеялардың орталығы болған. Бүгінде онда мемлекеттік мекемелер орналасқан.
38. Француз театры Мольер, Расин және Корнель сияқты ұлы драматургтарды дүниеге әкелді. Комеди Франсез – ең көне ұлттық театрлардың бірі.
39. Францияның білім беру жүйесі әлемдегі ең үздіктердің бірі саналады: мемлекеттік университеттерде оқу көбіне тегін. Grandes Écoles оқу орындары жоғары деңгейдегі мамандарды дайындайды.

Франция – бұл жай ғана картадағы мемлекет емес, ғасырлар бойы еуропалық өркениетті қалыптастырған тірі мәдени кеңістік. Дәстүр мен жаңашылдықтың үйлесуі, өткенге деген құрмет пен болашаққа ұмтылыс бұл елді ерекше етеді. Оның мәдени ықпалы шекарадан әлдеқайда асып түсіп, тілінде, асханасында, сәнінде және философиясында көрініс табады. Франциямен танысу – тарихпен диалогқа түсу сияқты әсер қалдырады. Осы елді тереңірек таныған сайын, оның неге көпшілік үшін өмірдің әсем үлгісі болып қала беретінін түсіне бастайсың.