Скаттар және олардың электр энергиясы туралы 15 қызықты фактілер

Су асты әлемі ерекше бейімделулерге толы, ал тірі ағзалардың электр энергиясын өндіру қабілеті ең таңғаларлық құбылыстардың бірі саналады. Теңіз тұрғындарының ішінде скаттар бұл қасиетімен айрықша орын алады. Олар электр разрядтарын аң аулау, қорғану және кеңістікте бағдарлану үшін пайдаланады. Ғалымдар мен теңізшілер бұл балықтарға ежелден қызығушылық танытып келеді. Табиғи электрдің қалай жұмыс істейтінін түсіну мұхиттағы тіршіліктің эволюциясын тереңірек ұғынуға мүмкіндік береді.

1. Электр қабілеті барлық скаттарға тән емес. Мұндай қасиет тек кейбір түрлерде ғана кездеседі. Олар электр скаттары деп аталады. Бұл балықтар жылы және қоңыржай теңіздерде кең таралған.
2. Разрядтың көзі арнайы жасушалар болып табылады. Олар электроциттер деп аталады және бұлшықет ұлпасынан шыққан. Уақыт өте келе бұл жасушалар жиырылу қабілетін жоғалтып, заряд жинауға бейімделген. Бір мезетте белсенген кезде айтарлықтай кернеу пайда болады.
3. Электр импульсының күші өте жоғары болуы мүмкін. Ірі дарақтар жүздеген вольтқа дейін разряд шығара алады. Мұндай қуат олжаны есеңгіретуге жеткілікті. Адам үшін де жанасу ауырсыну мен бағыттан адасуға әкелуі мүмкін.
4. Электр көбіне аңшылық мақсатта қолданылады. Скаттар балықтарды немесе омыртқасыздарды қозғалыссыз қалдыру үшін импульс береді. Бұл әсіресе лайлы суда немесе тереңдікте маңызды. Нәтижесінде қорек табу жеңілдейді.
5. Қорғаныс қызметі де маңызды орын алады. Электр соққысы жыртқыштарды үркітудің тиімді тәсілі саналады. Тіпті ірі акулалар мұндай қарсыластан қашқақтайды. Табиғат скаттарды сенімді қорғаныс құралымен қамтамасыз еткен.
6. Электр шығаратын мүшелер дененің екі қапталында орналасқан. Олар бастың маңында жұп құрылым түзеді. Мұндай орналасу разрядты белгілі бір бағытқа жіберуге мүмкіндік береді. Импульсты басқару жүйке жүйесінің көмегімен іске асады.
7. Электр бағдарлануға да көмектеседі. Кейбір түрлер басқа тіршілік иелері тудыратын әлсіз өрістерді сезе алады. Бұл құм астында жасырынған жемтікті табуды жеңілдетеді. Мұндай қабілет электролокация деп аталады.
8. Разрядтың қарқындылығын реттеуге болады. Скат әрдайым ең күшті импульсты қолданбайды. Ұсақ олжа үшін әлсіз соққы жеткілікті. Бұл энергияны үнемдеуге мүмкіндік береді.
9. Электр скаттары адамға ерте заманнан белгілі. Антикалық авторлар олардың жансыздандыратын әсерін сипаттаған. Кей кездері бұл балықтар медицинада қолданылған. Электр ауырсынуды азайтады деп есептелген.
10. Өз электрінен скаттар зардап шекпейді. Олардың ұлпалары токтың өтуіне бейімделген. Ішкі мүшелер арнайы оқшауланған. Бұл биологиялық дәл бейімделудің айқын үлгісі.
11. Электр өндіру энергия шығынын талап етеді. Бірнеше разрядтан кейін балыққа қалпына келу қажет. Ол үшін зат алмасу мен тынығу маңызды рөл атқарады. Импульсты жиі қолдану белсенділікті төмендетеді.
12. Электр қабілеттері эволюция барысында қалыптасқан. Олар қоршаған орта жағдайына жауап ретінде дамыды. Қараңғы немесе терең суларда мұндай артықшылық аса бағалы. Табиғи сұрыпталу бұл қасиетті бекітті.
13. Барлық разряд шабуылға арналмайды. Кейбір импульстар байланыс құралы ретінде қызмет етеді. Әлсіз сигналдар туыстарына ақпарат жеткізуі мүмкін. Бұл бағыт әлі толық зерттелмеген.
14. Электр скаттарының дене пішіні де ерекшеленеді. Жалпақ диск тәрізді құрылым түбінде жасырынуға көмектеседі. Бүркемелену мен электрді қатар қолдану оларды тиімді аңшы етеді. Мұндай тәсіл қауіпті азайтады.
15. Бұл балықтарды зерттеу технологияға шабыт береді. Электроциттердің жұмыс принциптері биоинженерияда қолданыла бастады. Ғалымдар жаңа энергия көздерін жасау мүмкіндігін қарастырып жатыр. Табиғат тағы да ғылымға үлгі болуда.

Электр скаттары тірі ағзалардың бейімделуі қаншалықты алуан түрлі екенін көрсетеді. Олардың қабілеттері физика мен биологияны бір организмде тоғыстырады. Мұндай тетіктерді түсіну эволюция мүмкіндіктерін кеңірек бағалауға жол ашады. Бұл балықтар табиғаттың адам технологиясынан жиі озық екенін еске салады. Мұхит тереңдігін зерттеу әлі талай осындай жаңалық әкелетіні сөзсіз.