Коалалар және олардың ұйқысы туралы 23 қызықты факт

Австралияның жануарлар дүниесі әлемнің басқа құрлықтарында кездеспейтін ерекше тіршілік иелерімен танымал. Солардың ішінде коалалар ерекше орын алады. Бұл сүйкімді қалталылар елдің басты нышандарының біріне айналған. Олар тек сыртқы келбетімен ғана емес, өмір салтының өзгешелігімен де қызықтырады. Әсіресе олардың тәуліктің басым бөлігін ұйқымен өткізетіні көпшілікті таңғалдырады. Ұзақ демалыс коалаларға ерекше қорекпен өмір сүруге мүмкіндік береді. Ғалымдар бұл жануарларды зерттеген сайын олардың жаңа әрі қызықты қырларын ашуда.

1. Коалалар тәулігіне 18-22 сағатқа дейін ұйықтай алады. Мұндай көрсеткіш сүтқоректілер арасындағы ең жоғары деңгейлердің бірі болып саналады. Белсенділік көбіне кешкі және түнгі уақытта байқалады.
2. Ұзақ ұйқының басты себебі эвкалипт жапырақтарымен қоректенуінде жатыр. Мұндай азықтың қоректік құндылығы төмен болады. Сондықтан энергияны үнемдеу үшін көп демалуға тура келеді.
3. Ұйықтау кезінде коалалар көбінесе ағаш бұтақтарының айыр тұстарында орналасады. Мұндай қалып олардың тұрақты тұруына көмектеседі. Қатты жел соққан кезде де олар сирек құлап кетеді.
4. Коалаларды кейде қателесіп «коала аюлары» деп атайды. Шын мәнінде олар аюларға жатпайды. Бұл жануарлар жеке тұқымдасқа кіреді және олардың ең жақын туыстары вомбаттар болып саналады.
5. Коаланың миы дене көлемімен салыстырғанда шағын келеді. Ғалымдар мұны төмен қуатты қорекпен байланыстырады. Ағза энергияны барынша үнемдеуге бейімделген.
6. Демалыс кезінде дене температурасы аздап төмендеуі мүмкін. Бұл энергия шығынын азайтуға көмектеседі. Осындай механизм олардың тіршілік ету мүмкіндігін арттырады.
7. Коалалар эвкалипттің барлық түрін жемейді. Жүздеген түрдің ішінен бірнеше ондағанын ғана таңдайды. Әр жануардың өзіне тән талғамы болады.
8. Эвкалипт жапырақтарының құрамында көптеген жануарлар үшін улы заттар кездеседі. Коаланың ағзасы мұндай қосылыстарды бейтараптандыра алады. Сондықтан олардың азығы үшін бәсекелестер аз.
9. Бұл жануарлар үшін иіс сезу қабілеті өте маңызды. Соның көмегімен олар қоректің сапасын анықтайды. Иіс арқылы ең пайдалы жапырақтарды таңдай алады.
10. Жаңа туған коаланың ұзындығы шамамен екі сантиметр ғана болады. Дүниеге келген соң ол өздігінен анасының қалтасына жетеді. Сол жерде бірнеше ай бойы дамиды.
11. Жас коалалар ересек дарақтарға қарағанда көбірек ұйықтайды. Өсіп келе жатқан ағзаға көп энергия қажет болады. Сондықтан демалыс тәуліктің негізгі бөлігін алады.
12. Әрбір аяқта мықты тырнақтар орналасқан. Олар ағаш діңдері мен бұтақтарға берік жабысуға мүмкіндік береді. Ұйқы кезінде де жануар сенімді түрде ұсталып тұрады.
13. Коалалардың саусақ іздері адамның саусақ іздеріне өте ұқсас. Кейде оларды арнайы зерттеусіз ажырату қиынға соғады. Мұндай ерекшелік жануарлар әлемінде сирек кездеседі.
14. Ыстық күндері коалалар ағаш діңдеріне жабысып жатады. Бұл денені салқындатуға көмектеседі. Ағаш қабығы көбіне қоршаған ауадан салқынырақ болады.
15. Көптеген сүтқоректілерден айырмашылығы, коалалар үлкен топтар құра бермейді. Әдетте әр ересек жануардың өз аумағы болады. Олар көбіне көбею кезеңінде ғана кездеседі.
16. Ұйқы кезінде коала бір күн ішінде бірнеше рет орнын ауыстыруы мүмкін. Таңдалған орын температура мен жарыққа байланысты болады. Осылайша ол өзіне қолайлы жағдай жасайды.
17. Аталықтарының дауысы сыртқы келбетіне қарағанда әлдеқайда күшті естіледі. Төмен жиілікті дыбыстар үлкен қашықтыққа таралады. Олар аумақты белгілеу үшін пайдаланылады.
18. Табиғи ортада коалалар әдетте 10-15 жыл өмір сүреді. Қорғалған жағдайда кейбір дарақтар одан да ұзақ жасайды. Бұл көрсеткішке аурулар мен қоршаған ортаның жағдайы әсер етеді.
19. Коалалар қажетті ылғалдың көп бөлігін жапырақтардан алады. Сондықтан олар су көздеріне сирек барады. Австралия аборигендерінің бір тілінде бұл жануардың атауы суды жиі ішпеумен байланыстырылған.
20. Сабырлы көрінгенімен, коалалардың бұлшықеттері жеткілікті түрде күшті болады. Қажет болған жағдайда олар ағаш бойымен жылдам қозғала алады. Өткір тырнақтары қорғаныс құралы ретінде де қызмет атқарады.
21. Ұйқы коалаларға күрделі өсімдік қорегін қорытуға көмектеседі. Ас қорыту үдерісі ұзақ уақытқа созылады. Баяу зат алмасу ұзақ демалыспен жақсы үйлеседі.
22. Аптап ыстық маусымда коалалар ұйқы уақытын одан әрі ұзарта алады. Осылайша энергия мен ылғалдың шығыны азаяды. Мұндай стратегия жоғары температураға төтеп беруге көмектеседі.
23. Зерттеулер ұйқы сапасының коалалардың денсаулығына тікелей әсер ететінін көрсетеді. Жақсы демалыс ағзаның қалыпты жұмысын қамтамасыз етеді. Сондықтан ұйқы олардың өміріндегі аса маңызды факторлардың бірі болып табылады.

Коалалар қоршаған ортаға бейімделудің ерекше үлгісі болып саналады. Олардың өмір салты қоректену ерекшеліктерімен және энергияны үнемдеу қажеттілігімен тығыз байланысты. Ұзақ ұйқы жалқаулықтың белгісі емес, тіршілікті сақтауға арналған маңызды механизм болып табылады. Осындай бейімделулердің арқасында бұл ерекше қалталылар Австралияның эвкалипт ормандарында сәтті өмір сүріп келеді. Бүгінде олар әлемдегі ең танымал жануарлардың бірі ретінде ерекше қызығушылық тудырады.