Мексика және оның тарихы туралы 29 қызықты деректер

Әрбір мемлекеттің тарихы көптеген оқиғалардан, мәдени ықпалдардан, жеңістерден, сынақтардан және маңызды жаңалықтардан құралады. Кейбір елдер ежелгі өркениеттерімен танымал болса, басқалары табиғи байлықтарымен, жарқын дәстүрлерімен немесе әлемдік саясаттағы ықпалымен ерекшеленеді. Мексика осы қасиеттердің барлығын өз бойына тоғыстырған ерекше мемлекет, өйткені оның аумағында қуатты халықтар өмір сүріп, алып қалалар бой көтеріп, тұтас аймақтың тағдырын өзгерткен тарихи оқиғалар орын алды. Бұл ел майялар мен ацтектердің мұрасын, испандық отарлау дәуірін және тәуелсіздік жолындағы күресті сақтап қалды. Бүгінде Мексика өткен тарихы мен заманауи мәдениеті өзара үйлесім тапқан әлемдегі ең танымал мемлекеттердің бірі болып саналады.

1. Мексика Солтүстік Америкада орналасқанымен, мәдени тұрғыдан көбіне Латын Америкасының құрамына жатқызылады. Осындай географиялық орны оны түрлі өркениеттерді, тілдерді және сауда жолдарын байланыстыратын маңызды көпірге айналдырды.
2. Еуропалықтар келгенге дейін қазіргі Мексика жерінде жоғары дамыған өркениеттер өмір сүрді. Солардың ішінде ольмектер, майялар, тольтектер және ацтектер ерекше орын алып, өздерінен кейін қалалар, ғибадатханалар және күрделі білім жүйелерін қалдырды.
3. Ольмек мәдениеті Мезоамерикадағы ең көне өркениеттердің бірі ретінде саналады. Олардың әйгілі алып тас бастары қоғамның жоғары ұйымдасқанын және шеберлік деңгейінің өте жоғары болғанын көрсетеді.
4. Майя халқы тек пирамидалары мен ғибадатханаларымен ғана емес, математика, астрономия және жазу саласындағы жетістіктерімен де әйгілі болды. Олардың күнтізбелік жүйелері аспан денелерінің қозғалысын терең зерттегенін дәлелдейді.
5. Ацтектердің астанасы Теночтитлан өз дәуіріндегі ең ірі қалалардың бірі саналды. Ол Тескоко көліндегі аралдарда орналасып, арналарымен, базарларымен және ғибадатхана кешендерімен испандықтарды таңғалдырған.
6. Қазіргі Мехико ежелгі Теночтитланның орнында бой көтерді. Сондықтан ел астанасы қазіргі көшелердің астында қуатты империяның іздері сақталған ерекше қала болып есептеледі.
7. 1519 жылы Эрнан Кортестің экспедициясы Мексика жағалауына келіп жетті. Бұл оқиға кейін ацтек мемлекетінің құлауымен аяқталған күрделі тарихи кезеңнің басталуына себеп болды.
8. Испандардың Мексиканы жаулап алуы тек әскери күштің арқасында жүзеге асқан жоқ. Конкистадорлардың ацтектердің билігіне наразы болған жергілікті халықтармен одақ құруы да маңызды рөл атқарды.
9. Теночтитлан құлағаннан кейін бұл аймақ Жаңа Испанияның құрамына енді. Үш ғасырға жуық созылған отарлық кезең тілге, дінге, сәулет өнеріне және қоғамдық құрылымға үлкен ықпал жасады.
10. Испандық отарлау нәтижесінде католик діні елдегі басты сенімдердің біріне айналды. Соған қарамастан көптеген дәстүрден байырғы халықтардың ежелгі нанымдарының белгілерін әлі де байқауға болады.
11. Мексика тәуелсіздік үшін күресті 1810 жылғы 16 қыркүйекте бастады. Дәл осы күн жыл сайын мемлекеттің ең маңызды ұлттық мерекелерінің бірі ретінде аталып өтеді.
12. Дін қызметкері Мигель Идальго-и-Костилья Мексиканың азаттық қозғалысының басты символдарының бірі болып саналады. Оның халықты күреске шақырған үндеуі елдің тәуелсіздікке жету жолындағы маңызды қадам ретінде тарихта қалды.
13. Мексиканың тәуелсіздігі 1821 жылы ресми түрде мойындалды. Соған қарамастан мемлекет кейін ұзақ уақыт бойы саяси тұрақсыздық пен ішкі қақтығыстарды бастан өткерді.
14. XIX ғасырда Мексика өзінің солтүстіктегі аумақтарының едәуір бөлігінен айырылды. Америка Құрама Штаттарымен болған соғыстан кейін қазіргі Калифорния, Аризона, Нью-Мексико және басқа да өңірлер АҚШ құрамына өтті.
15. Мексика тарихындағы ең әйгілі оқиғалардың бірі 1862 жылғы 5 мамырда өткен Пуэбла шайқасы болды. Француз әскерін жеңу халықтың батылдығының символына айналды, дегенмен бұл күн елдің тәуелсіздік мерекесі болып саналмайды.
16. «Синко де Майо» мерекесі Мексикадан тыс жерлерде кеңінен танымал. Ал елдің өзінде басты ұлттық мереке ретінде дәл 16 қыркүйек ерекше аталып өтеді.
17. XIX ғасырдың екінші жартысында президент Бенито Хуарес маңызды рөл атқарды. Ол зайырлы мемлекетті нығайтуға және шіркеудің саясаттағы ықпалын шектеуге бағытталған реформаларды жүзеге асырды.
18. Мексика революциясы 1910 жылы басталып, ел тарихындағы XX ғасырдың ең маңызды оқиғаларының біріне айналды. Оның шығуына әлеуметтік теңсіздік, жер мәселесі және Порфирио Диастың ұзақ жылдар бойғы билігіне деген наразылық себеп болды.
19. Революция саяси жүйе мен қоғамдық өмірде үлкен өзгерістерге жол ашты. 1917 жылы қабылданған Конституция маңызды әлеуметтік құқықтарды және жер реформаларын заң жүзінде бекітті.
20. Мексика испан тілінде сөйлейтін халқы ең көп мемлекеттердің бірі болып саналады. Испан тілі негізгі тіл болғанымен, мемлекет жергілікті халықтардың көптеген тілін де ресми түрде мойындайды.
21. Елде байырғы үндіс халықтарының мәдени мұрасы әлі күнге дейін сақталған. Науа, майя, сапотек, миштек және басқа да этностар өздерінің дәстүрлерін, қолөнерін және тілдерін жалғастырып келеді.
22. Мексика асханасы ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұралар тізіміне енгізілген. Жүгері, бұршақ, ащы бұрыш және какао ғасырлар бойы жергілікті тағамдардың негізгі құрамдас бөлігі болып келеді.
23. Шоколадтың тарихы Мезоамерика өркениеттерімен тығыз байланысты. Ежелгі халықтар какаоны тек тағам ретінде ғана емес, сондай-ақ ерекше салтанатты сусын ретінде де пайдаланған.
24. Жүгері Мексика мәдениетінде айрықша орын алады. Ежелгі өркениеттер үшін ол жай ғана азық емес, мифологияның, егіншіліктің және күнделікті өмірдің маңызды бөлігі болған.
25. Өлілер күні Мексиканың ең танымал дәстүрлерінің бірі саналады. Бұл мереке ата-бабаларды құрметтеудің, отбасы құндылықтарының және ұрпақтар сабақтастығының ерекше көрінісі болып табылады.
26. Мексиканың пирамидалары әлемдегі көптеген көне ескерткіштермен тең дәрежеде таңғалдырады. Теотиуакан, Чичен-Ица және Паленке жыл сайын туристерді, археологтарды және тарихқа қызығатын адамдарды өзіне тартады.
27. Чичен-Ица майя өркениетінің ең әйгілі тарихи ескерткіштерінің бірі болып есептеледі. Кукулькан ғибадатханасы сәулет өнерінің астрономиялық біліммен қаншалықты тығыз байланыста болғанын көрсетеді.
28. Мексика әлемге көптеген атақты суретшілерді сыйлады, олардың ішінде Фрида Кало мен Диего Ривера ерекше орын алады. Олардың шығармашылығы ұлттық болмысты, әлеуметтік идеяларды және елдің күрделі тарихын терең бейнелейді.
29. Қазіргі Мексика ежелгі мұраны, отарлық дәстүрлерді және қарқынды дамып келе жатқан қалалық мәдениетті үйлестіріп отыр. Дәл осы ерекшелік оны жарқын мінезге, мықты тарихи жадыға және әлемдік мәдениетке зор ықпалға ие мемлекетке айналдырады.

Мексика бір мемлекеттің тарихы қаншалықты терең әрі көпқырлы бола алатынын айқын көрсетеді. Бұл елде ежелгі өркениеттердің жетістіктері, отарлау дәуірінің күрделі оқиғалары, тәуелсіздік жолындағы күрес және жаңаруға деген ұмтылыс бір-бірімен сабақтасып жатыр. Осындай тарихи жолды білу қазіргі мексикалық мәдениеттің терең мәнін жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді. Сондықтан бұл мемлекетке деген қызығушылық тарихшылар арасында ғана емес, бүкіл әлемдегі миллиондаған адамдардың арасында да ешқашан бәсеңдемейді.