Адамзат бесігі – Эфиопия туралы 32 қызықты деректер

Африка құрлығы адамзаттың шығу тегі, көне өркениеттердің дамуы және ерекше табиғи құбылыстарға қатысты көптеген құпияларды сақтап келеді. Сол құрлықтағы мемлекеттердің арасында Эфиопияның орны айрықша. Бұл ел бай тарихымен, ерекше мәдениетімен және бірегей мұрасымен танымал. Дәл осы аумақтан адамзаттың ерте кезеңдеріне қатысты аса маңызды археологиялық олжалар табылған. Сонымен қатар мемлекет отаршылдық дәуірінде тәуелсіздігін сақтап қалып, өзіндік дәстүрлерін бүгінгі күнге дейін жеткізе білді. Биік таулы өңірлері, ежелгі ғибадатханалары мен өзгеше күнтізбесі оны әлемдегі ең ерекше елдердің біріне айналдырады.

1. Эфиопияны жиі адамзаттың бесігі деп атайды. Оның аумағынан бірнеше миллион жыл бұрын өмір сүрген адам тектес тіршілік иелерінің сүйек қалдықтары табылған.
2. 1974 жылы дәл осы елден әйгілі Люси қаңқасы табылды. Бұл жаңалық палеоантропология ғылымындағы ең маңызды ашылымдардың бірі саналады.
3. Эфиопия әлемдегі ең көне мемлекеттердің қатарына жатады. Мұндағы өркениеттердің тарихы мыңдаған жылдарға созылады.
4. Ел еуропалық державалардың ұзақ мерзімді отарлауына ұшыраған жоқ. Соның арқасында көптеген дәстүрлер мен мәдени ерекшеліктер сақталып қалды.
5. Мемлекеттің астанасы — Аддис-Абеба қаласы. Оның атауы «Жаңа гүл» деген мағынаны білдіреді.
6. Аддис-Абебада Африка одағының штаб-пәтері орналасқан. Сондықтан бұл шаһарды кейде Африканың саяси орталығы деп те атайды.
7. Елде өзіндік күнтізбе қолданылады. Ол жалпы қабылданған григориан жүйесінен шамамен жеті-сегіз жылға артта келеді.
8. Эфиопиялық күнтізбе он үш айдан тұрады. Оның он екі айы отыз күннен құралса, соңғы айда бес немесе алты күн ғана болады.
9. Мұнда уақыт есептеудің ерекше тәсілі пайдаланылады. Тәуліктің басталуы түн ортасынан емес, күн шыққан уақыттан есептеледі.
10. Мемлекетте геэз деп аталатын төл әліпби қолданылады. Бұл жазу жүйесі бірнеше ғасыр бойы пайдаланылып келеді.
11. Амхар тілі семит тілдері тобына жатады. Ол елдегі ең кең таралған тілдердің бірі болып саналады.
12. Эфиопия аумағында сексеннен астам халық өкілі өмір сүреді. Осындай алуан түрлілік мәдениетті ерекше байытады.
13. Көптеген зерттеушілер кофенің отаны ретінде осы елді атайды. Танымал аңыз бойынша оның сергітетін қасиетін алғаш болып жергілікті малшы байқаған.
14. Кофе рәсімі күнделікті өмірдің маңызды бөлігі болып табылады. Мұндай дәстүр кейде бір сағаттан астам уақытқа созылады.
15. Халықтың едәуір бөлігі христиан дінін ұстанады. Діни дәстүрлер қоғамдық өмірде маңызды орын алады.
16. Лалибэла қаласы жартастардың ішінен қашалып жасалған шіркеулерімен әйгілі. Бұл нысандар ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енгізілген.
17. Лалибэладағы кейбір ғибадатханалар бірнеше ғасыр бұрын салынған. Олардың сәулеті бүгінгі күні де мамандарды таңғалдырады.
18. Тана көлі елдегі ең ірі көл болып саналады. Осы су айдынынан Көк Ніл бастау алады.
19. Көк Ніл Ніл өзеніне құйылатын судың едәуір бөлігін қамтамасыз етеді. Сол себепті бұл өңір Солтүстік-Шығыс Африка үшін үлкен маңызға ие.
20. Ел аумағының бір бөлігі Ұлы рифт аңғарының құрамына кіреді. Бұл алып геологиялық жарық бірнеше мемлекет арқылы созылып жатыр.
21. Данакиль шөлінде Жер шарындағы ең ыстық аймақтардың кейбірі орналасқан. Мұндағы орташа жылдық температура көптеген саяхатшыларды таңғалдырады.
22. Данакиль ойпатында түрлі түсті минералды алқаптарды көруге болады. Олардың көрінісі ғылыми-фантастикалық фильмдердегі бейнелерді еске түсіреді.
23. Елдегі ең биік нүкте — Рас-Дашен тауы. Оның биіктігі 4500 метрден асады.
24. Биік таулы өңірлерде сирек кездесетін жануарлар мекендейді. Олардың кейбір түрлері әлемнің басқа ешбір жерінде кездеспейді.
25. Эфиопиялық қасқыр ит тұқымдасының ең сирек өкілдерінің бірі саналады. Оның саны әлі күнге дейін аз болып қалып отыр.
26. Бұл елде гелада деп аталатын ерекше маймылды кездестіруге болады. Кеудесіндегі қызыл таңбасы оны басқа приматтардан бірден ерекшелейді.
27. Ұлттық тағамдардың ішіндегі ең танымалы — инджера деп аталатын жұқа нан. Ол негізінен тефф дақылынан дайындалады.
28. Тефф әлемдегі ең көне ауыл шаруашылығы дақылдарының бірі болып есептеледі. Ол пайдалы заттардың молдығымен бағаланады.
29. Эфиопия Шығыс Африкадағы ең ірі экономикалардың біріне ие. Соңғы онжылдықтарда мемлекет айтарлықтай даму қарқынын көрсетті.
30. Елде көптеген ежелгі монастырьлар сақталған. Олардың кейбірі жетуі қиын аралдар мен тау шыңдарында орналасқан.
31. Жергілікті аңыздар бұл мемлекетті Саба патшайымының тарихымен байланыстырады. Ол туралы әңгімелер ұлттық мәдениетте маңызды орын алады.
32. Эфиопия бүгінгі күні де әлемдегі ең ерекше мемлекеттердің бірі болып қала береді. Мұнда ежелгі дәстүрлер мен заманауи өзгерістер үйлесімді түрде қатар дамып келеді.

Эфиопия — адамзат тарихы, бай мәдени мұра және таңғажайып табиғат тоғысқан ерекше мекен. Бұл мемлекет археологиялық жаңалықтарымен ғана емес, ғасырлар бойы сақталған дәстүрлерімен де қызықтырады. Оның өткені өркениеттің қалыптасу жолын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Ал қазіргі келбеті ұлттық болмысты сақтай отырып дамудың жарқын үлгісін көрсетеді. Эфиопиямен танысу Африка құрлығына жаңа көзқараспен қарауға және әлемнің ең ерекше елдерінің бірін жақынырақ тануға мүмкіндік береді.